Controles door ziekenfondsen op langdurig zieken krijgen stevige kritiek — maar wat met de huisarts?
Er gaat in ons land meer dan 11 miljard euro naar uitkeringen voor langdurig zieken. De controles door ziekenfondsen krijgen stevige kritiek — maar wat met de basis van het probleem: de arts die de patiënt ziek schrijft? 'Het ziektebriefje moet op de schop.'
Een kwart werkt ten onrechte niet?
Van het half miljoen mensen die in België meer dan een jaar ziek zijn, zou naar schatting een kwart eigenlijk aan het werk moeten zijn. Die vaststelling leidde tot scherpe vragen aan de ziekenfondsen, omdat zij tegelijkertijd geld krijgen om de uitkeringen uit te betalen én erop moeten controleren. Maar de belangrijkste poortwachter blijft evenmin buiten schot: de (huis)arts die het ziektebriefje schrijft.
11 miljard euro aan uitkeringen
De financiële omvang van het probleem is enorm. Meer dan 11 miljard euro per jaar gaat naar uitkeringen voor langdurig zieken. Dat is geld dat niet beschikbaar is voor andere sociale noden, en tegelijk toont het aan hoe groot de maatschappelijke kost is van een systeem dat onvoldoende inzet op preventie en re-integratie.
De discussie over ziekenfondsen en huisartsen is belangrijk, maar mist de kern: wat mensen écht nodig hebben is werk dat past bij wie ze zijn en waar ze staan. Betere controles zonder betere matches lossen de grondoorzaak niet op. Pylova gelooft in contextueel matchen als structurele oplossing — niet in administratieve druk.
De rol van de behandelende arts
Het ziektebriefje is de toegangspoort tot het systeem van arbeidsongeschiktheid. Critici stellen dat (huis)artsen te snel en te lang ziektes attesteren, soms onder druk van patiënten, soms bij gebrek aan alternatieven. Een hervorming van de rol van de behandelende arts in het re-integratietraject dringt zich op.
Voorstellen circuleren om huisartsen verplicht te betrekken bij re-integratiegesprekken, en om de samenwerking tussen behandelende artsen, arbeidsartsen en werkgevers te versterken. Maar de weerstand is groot: artsen bewaken hun therapeutische vrijheid en vertrouwensrelatie met de patiënt.
Structurele tegenstrijdigheid in het systeem
De kern van het probleem is een structurele tegenstrijdigheid: ziekenfondsen worden gefinancierd op basis van hun ledenbestand en hebben er dus geen financieel belang bij om uitkeringen stop te zetten. Dit creëert een perverse prikkel die haaks staat op de maatschappelijke doelstelling van re-integratie.
Hervormers pleiten voor een ontkoppeling van de controletaak van de ziekenfondsen, en voor een onafhankelijke instantie die arbeidsongeschiktheid beoordeelt. Een eerste stap in die richting werd gezet, maar verdere structurele hervormingen blijven politiek gevoelig.
Wat werkt wél?
Internationaal onderzoek toont aan dat landen die inzetten op vroeg contact, aangepast werk en een gedeelde verantwoordelijkheid tussen werkgever, werknemer en zorgverleners de beste resultaten boeken. Niet strenger controleren, maar slimmer begeleiden — dat is de sleutel.